Ervaringsverhaal Genista

Genista (35) is een van de vele slachtoffers van de toeslagenaffaire. Ze had als jonge moeder haar leven op de rit: een koophuis, een leuke baan. Totdat de buitenschoolse opvang van haar oudste dochter fraudeert met de kinderopvangtoeslag. Genista krijgt de rekening van de Belastingdienst gepresenteerd: 25.000 euro. Ze raakt alles kwijt. Na tien jaar overleven, is ze er eindelijk weer bovenop geklommen. “Ik heb gelukkig goede hulp gehad, maar ik begin weer op 0.”

Genista is geboren in Suriname en kwam als baby met haar ouders naar Nederland. Ze is zestien als ze zwanger raakt van haar eerste kind. De relatie met de vader houdt geen stand en als haar ouders teruggaan Suriname om daar te wonen, gaat ze hen na een jaar achterna. Genista is dan 19 jaar. Drie jaar woont en werkt ze daar. Tot haar dochter zes jaar is en naar groep 3 gaat. “Ik vond dat een mooi moment om naar Nederland te komen voor het onderwijs. Ik kon zelf vanuit Nederland aan de slag bij het Surinaamse bedrijf waar ik werkte. Een mooie kans.”

Zwanger van een tweeling
Haar dochter moet nog erg wennen aan de veranderingen, waardoor Genista nog even wacht met de kinderopvang. Als haar dochter zich meer thuis voelt, benadert Genista de BSO. Haar dochter kan daar na school terecht als Genista nog aan het werk is. Twee jaar is haar dochter daar geweest, tot Genista opnieuw zwanger raakt. Dit keer van een tweeling. “De zwangerschap ging niet voorspoedig. Ik was een maand of vijf zwanger toen ik moest stoppen met werken. Omdat ik thuis was, kon ik de BSO voor mijn oudste dochter stopzetten. Dat heb ik in 2009 gedaan.”

Openstaand bedrag
Als haar tweeling één jaar is, wil Genista weer aan de slag. Opnieuw maakt ze dankbaar aanspraak op de kinderopvangtoeslag omdat haar tweeling naar het kinderdagverblijf gaat. De meisjes zijn daar net drie maanden, als de ellende begint. Het kinderdagverblijf laat weten dat de kinderopvangtoeslag, 1000 euro per kind per maand, al drie maanden niet is gestort door de Belastingdienst. “Ik schrok van dat openstaande bedrag. De Belastingdienst wist mij te vertellen dat ik bij de aanvraag voor de kinderopvangtoeslag voor de tweeling had ingevuld dat mijn oudste dochter tot en met 2009 gebruik maakte van de BSO, en dat klopt ook. Maar de Belastingdienst gaf aan dat de toeslag was doorbetaald tot 2011. Ik wist niet wat ik hoorde, ik raakte in paniek.”

Hoe dit precies heeft kunnen gebeuren, weet Genista niet. Ze heeft toen ze terugkwam uit Suriname samen met de leidster van de BSO de aanvraag voor de kinderopvangtoeslag gedaan. In goed vertrouwen. “Het was toen nog mogelijk om het bedrag rechtstreeks op de rekening van de opvang te laten storten. Ik vond dat een goede keuze. Wat moest ik met al dat geld op mijn rekening?”

Volledig verantwoordelijk
De Belastingdienst is niet van plan Genista tegemoet te komen en houdt haar volledig verantwoordelijk. ”Ergens is het ook mijn eigen verantwoordelijkheid. Maar dit wist ik niet. Ik had geen idee dat het bedrag twee jaar extra is doorbetaald aan de kinderopvang, terwijl ik thuis zat met mijn kinderen. Het is voor mij heel pijnlijk dat misbruik is gemaakt van mijn gegevens en dat ik de rekening krijg.”

Doordat de kinderopvangtoeslag voor de tweeling is stopgezet, kan Genista niet meer werken. De openstaande rekening van de drie maanden opvang van de tweeling moet ze volledig ophoesten, dit opgeteld bij het bedrag dat de opvang twee jaar onterecht voor haar oudste kind heeft ontvangen. Haar totale schuld: 25.000 euro.

Kop in het zand
Naast de hoge schuld, stopt de Belastingdienst ook direct haar Kindgebonden budget en haar zorgtoeslag. “Ik stond machteloos. Ik was boos en had geen idee hoe ik dit moest oplossen.” Genista vertelt dat ze in een roes leefde, haar kop lange tijd in het zand heeft gestoken. Ze wilde de ernst van de situatie niet zien. “Ik leefde volledig op de automatische piloot”, herinnert ze zich. Depressieve gevoelens namen steeds meer bezit van de goedlachse Surinaamse. “Ik schaamde me enorm voor mijn situatie en deelde het met bijna niemand. Ik voelde me depressief. Mensen die me goed kennen, kunnen dat bijna niet geloven. Ik ben altijd vrolijk.”

De Belastingdienst houdt echter voet bij stuk. Genista moest zelf maar verhaal halen bij de BSO, maar die was ineens verdwenen. De leidster was met de noorderzon vertrokken. In tegenstelling tot vele andere slachtoffers van de Toeslagenaffaire, heeft Genista nooit ervaren dat de Belastingdienst haar als fraudeur ziet. “Het was duidelijk dat ik het bedrag zelf niet had ontvangen. Toch werd alles stopgezet, ik kon geen kant op.”

Uit huis gezet
De schulden stapelden zich op. Het komt zelfs zover dat ze met haar drie kinderen op straat komt te staan. Ze kon haar rekeningen niet meer betalen en haar koopwoning werd op de veiling verkocht. “Als moeder van drie probeerde ik wanhopig alles bij elkaar te houden, tegen beter weten in.” Genista weet het Leger des Heils als slaapplek te voorkomen, haar zus neemt haar en haar kinderen in huis, in een klein driekamerappartement. Haar ouders ontfermen zich in die tijd over haar oudste dochter.

“Ooit had ik alles goed voor elkaar, maar ik zat toen volledig aan de grond. Dat besefte ik al te goed. Ik had de kracht niet om eruit te komen en stak mijn kop nog dieper in het zand in de hoop dat het zou verdwijnen. Maar dat deed het niet”, laat ze weten. Als Genista haar noodzakelijke rekeningen betaalde, bleef nog 10 euro over voor de hele maand. “De mensen van de Belastingdienst kunnen dat denk ik niet begrijpen.”

Schaamte zit diep
Tien jaar lang heeft ze geworsteld, achteraf ziet ze dat ze te lang heeft gewacht met hulp zoeken. De schaamte zat diep. “Ik twijfelde continu aan mezelf en was er van overtuigd dat ik zelf verantwoordelijk ben voor deze nachtmerrie.” Uiteindelijk is het haar zus die haar aanspoort om hulp te zoeken. Het ging niet meer, zag ze zelf ook in. Maar hulp vragen is een grote stap, juist omdat ze zichzelf altijd heeft weten te redden.

De hulp komt uit de hoek van de Sociaal Raadslieden van de gemeente. Haar contactpersoon regelt dat ze weer haar toeslagen krijgt. Langzaam krijgt Genista weer ademruimte. Hoewel het absoluut geen pretje is, sleept de schuldhulpverlening haar door de jaren én de schulden heen. Eindelijk keert de rust terug in haar leven. Maar Genista benadrukt dat ze wel veel kansen is misgelopen. “Ik was 22 en had mijn eigen koophuis, het was leuk ingericht en we waren daar gelukkig. Opnieuw een huis kopen is nu niet mogelijk. Ik sta eigenlijk weer op 0.”

Ze realiseert zich dat er veel ouders zijn die nu nog volop in de financiële problemen zitten, die niet de hulp hebben gekregen die zij wel had. “Ik weet hoe de schaamte voelt, hoe moeilijk het is om hulp te vragen. Maar het heeft mij rust gebracht, Trek aan die bel”, raadt ze de andere ouders nadrukkelijk aan. “Het heeft mij gered.”

Trek aan de bel
Het Hulpteam Toeslagen 010 was er in Genista haar tijd nog niet, ze zou willen dat dat wel zo was. De ombudsman is de onafhankelijke partij die erop toeziet dat de gemeente goede hulp biedt aan de ouders. “Ik hoop dat dat vertrouwen geeft. Ik heb lang aan mezelf getwijfeld, maar nu ik alle verhoren van de Tweede Kamer volg, valt mijn mond open van verbazing. Ik schrik ervan als ik hoor hoe het er bij de Belastingdienst aan toe ging, ondanks de alarmerende signalen die er waren. Inmiddels twijfel ik niet meer aan mezelf, maar aan de mensen die daar werken. Gezond verstand en menselijkheid hebben het verloren van de wetten en regels.”

Genista heeft altijd vertrouwen gehad in de overheid, in regels en hard werken. “Ik heb gehoopt en gedacht dat in Nederland sprake is van gerechtigheid. Als je je aan de regels houdt, kan niemand je toch wat maken? Daar kom ik nu wel op terug.”

Het Hulpteam Toeslagen 010 is een samenwerking van de gemeentelijke ombudsman en de gemeente Rotterdam. Het Hulpteam Toeslagen 010 is er voor ouders die door een terugvordering kinderopvangtoeslag in de problemen zijn gekomen.

U kunt op verschillende manieren in contact komen met het Hulpteam Toeslagen 010:
T 0800 2345 888
E info@htt010.nl